exnajgo

Po co istnieje psychologia rozwojowa? Po to aby badać i określać normy pomocne w poznaniu psychiki dziecka, tak aby mogło prawidłowo się rozwijać w idealnych dla siebie warunkach. Podstawą dobrego wychowania jest dobre poznanie psychiki i odstępstw od norm u dzieci. Psychologia rozwojowa charakteryzuje proces rozwoju psychicznego, bada właściwości i prawidłowości rozwoju psychicznego dziecka oraz czynniki kształtujące jego rozwój. Ten dział psychologii pozostaje także w ścisłym związku z pedagogiką, która zajmuje się sferą wychowania dziecka. Wiek dorastania został wyodrębniony w wyniku podziału psychologii ontogenetycznej.
Początek tego okresu wyznaczają zmiany natury anatomiczno fizjologicznej, jakie zachodzą w organizmie. One właśnie sygnalizują rozpoczęcie biologicznej fazy dorastania. Fazę tę kończy osiągnięcie biologicznej dojrzałości: zdolności do dawania życia. Ta faza jest nazywana również fazą pokwitania lub pubertalną. Fazę drugą wyznaczają zmiany w sferze psychicznej, przede wszystkim w obrazie własnej osoby. Zakończenie tej fazy wiąże się z osiągnięciem dojrzałości psychicznej, czyli ze zdolnością do decydowania o sobie, odkryciem sensu własnego istnienia i odnalezieniem własnej tożsamości
Wg E. Eriksona adolescencja przypada na lata od 13 do 18 roku życia. To stadium charakteryzuje osiąganie odpowiedzi na pytanie, „kim jestem i kim mogę być”. Jest to skrzyżowanie dzieciństwa i dojrzałości. Dorastający musi ustanowić podstawową tożsamość społeczną i zawodową lub pozostanie nieokreślony co do roli, jaką ma pełnić jako dorosły. Podstawowy czynnik w rozwoju tego okresu to społeczność rówieśników. Obszary rozwoju wg Newmanów to m.in.: obszar dojrzewania fizycznego (wzrost i masa ciała, dojrzewanie seksualne, skok pokwitowy); operacje formalne; rozwój emocjonalny; autonomia w stosunku do rodziców (niezależność emocjonalna, fizyczna, ekonomiczna).
W fazie pokwitania pojawiają się pierwszorzędne i drugorzędne cechy płciowe. Skok pokwitaniowy objawia się szybkim wzrostem ciała. Zmiany w dojrzewaniu fizycznym zależne są od czynników socjoekonomicznych, przy czym większą podatność w tym zakresie obserwuje się u chłopców w porównaniu z dziewczętami.
Jak wspomniałam, dorastanie to okres poszukiwania własnej tożsamości i próby określenia siebie. Młody człowiek poszukuje wiedzy o sobie poprzez refleksję nad sobą. Ujawnia się tutaj tzw. kryzys tożsamości. Jego rozwiązanie zależy od: poczucia wewnętrznej identyczności i ciągłości; dostrzegania tej identyczności i ciągłości przez innych; potwierdzenia percepcji samego siebie w kontaktach interpersonalnych. Młodzież poszukuje własnej tożsamości w stałości stosunku do niej rodziców; tworzeniu nowego obrazu własnej osoby – często poprzez przejmowanie cudzych zachowań, poglądów, przekonań; w sprawdzeniu swoich możliwości fizycznych i psychicznych. Dokonywanie samodzielnych wyborów wiąże się często z przeżywaniem konfliktu między pragnieniem samodzielności a lękiem przed odpowiedzialnością. Brak rozwiązania kryzysu tożsamości prowadzi, zdaniem Eriksona, do trudności w ustalaniu właściwych relacji z otoczeniem, uwzględniających wzajemne wymagania partnerów integracji. Mamy wówczas do czynienia z rozproszeniem ról, poczuciem dezorientacji co do tego, kim się jest. Dorastający może mieć poczucie opuszczenia i rozpaczy i w konsekwencji wycofywać się z otoczenia, a w skrajnych wypadkach – przyjmować negatywną tożsamość, prezentując zachowania bądź postawy sprzeczne z obserwowanymi u rodziców i wychowawców
Światopogląd młodzieży jest wyrazem intelektualnego modelu świata, połączonego z jego oceną. W omawianym okresie ulega on ciągłym przemianom, jest niestabilny. Jego specyficzną forma jest idealizm młodzieńczy. Przechodzi on od optymistycznej wizji przyszłości, przez krytykowanie innych, postawy negatywne, cynizm, do rozróżniania tego, co jest, a co nie jest możliwe do zrealizowania.
Na początku okresu dojrzewania następuje zmiana w postawach społecznych, spadek zainteresowania aktywnością grupy i tendencja do preferowania samotności. Zachowania młodego człowieka są coraz bardziej antyspołeczne. Najgorsze przejawy takiego zachowania występują w ciągu 6 – 12 miesięcy poprzedzających dojrzewanie płciowe – tzn. u dziewcząt w okresie między 12 i 13 r. ż, a u chłopców pomiędzy 13 i 14 r. ż. Po osiągnięciu punktu szczytowego następuje zwykle szybko spadek zachowań antyspołecznych. Taka droga postępowania jest częściowo rezultatem szybkich i daleko idących zmian fizycznych i hormonalnych, zależy również od czynników środowiskowych. Gdy dojrzewanie seksualne dorastającego, różni się od dojrzewania równolatków, następuje poczucie krzywdy. Zmiany fizyczne, powodują nadmierną troskę o siebie i niepokój. Dzieci, które za bardzo martwią się, stają się zbyt sobą zajęte, a więc aspołeczne.